Odpowiedzialność podmiotów zbiorowych

Pobierz alert w wersji PDF

Trwają prace nad projektem nowej ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary („Ustawa”). W dniu 17 października 2018 roku opublikowano nową wersję projektu Ustawy.

Główne założenia nowelizacji

Podstawowym zadaniem nowej Ustawy ma być zwiększenie efektywności mechanizmu przeciwdziałania i zwalczania poważnej przestępczości gospodarczej i skarbowej, włączając w to przestępstwa o charakterze korupcyjnym. Za skuteczne narzędzia mają posłużyć przede wszystkim poszerzenie zakresu odpowiedzialności, nowe obowiązki nakładane na podmioty zbiorowe oraz surowsze sankcje.

Podmiot zbiorowy – kogo dotyczą zmiany?

Podmiotami zbiorowymi w rozumieniu ustawy są osoby prawnejednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, którym odrębne przepisy przyznają zdolność prawną, mające siedzibę lub prowadzące działalność na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a w poszczególnych przypadkach również mające siedzibę lub prowadzące działalność za granicą.

Najważniejsze rozwiązania

  • Brak zamkniętego katalogu przestępstw, za które odpowiedzialność mogą ponieść podmioty zbiorowe –
    w praktyce odpowiedzialność będzie dotyczyć m.in. wszelkich przestępstw związanych z obrotem gospodarczym, przestępstw karno-skarbowych, korupcji publicznej i korupcji w biznesie czy przestępstw przeciwko prawom pracowniczym.
  • Podmioty zbiorowe będą podlegać odpowiedzialności karnej za zachowania swojego organu lub członka organu, w tym za przestępstwa popełnione w skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach.
  • Rozszerzenie odpowiedzialności podmiotów zbiorowych na przestępstwa popełnione także przez pracownika, osobę uprawnioną do reprezentacji, a nawet podwykonawcę lub innego przedsiębiorcę.
  • Podmiot zbiorowy będzie mógł być pociągnięty do odpowiedzialności bez uprzedniego skazania osoby fizycznej prawomocnym wyrokiem sądu.
  • Podmiot zbiorowy może zostać pociągnięty do odpowiedzialności, również wtedy gdy zachodzi okoliczność wyłączająca odpowiedzialność karną sprawcy indywidualnego, a także w sytuacji, gdy sprawcy nie wykryto lub nie można go ująć.
  • Szczególna ochrona uprawnień pracowniczych wobec osób zgłaszających nieprawidłowości (sygnalistów).
  • Odpowiedzialność na podstawie Ustawy nie wyłącza odpowiedzialności cywilnej i administracyjnej podmiotu zbiorowego, a także indywidualnej odpowiedzialności karnej.
  • Przepisy nowej Ustawy będą miały zastosowanie również do niektórych przestępstw popełnionych jeszcze przed dniem jej wejścia w życie.

Nowe obowiązki podmiotów zbiorowych

  • Wprowadzenie efektywnych procedur w zakresie wykrywania i zapobiegania popełnianiu przestępstw w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.
  • Wyjaśnianie zgłaszanych informacji dotyczących m.in. podejrzenia popełnienia przestępstwa, niedopełnienia obowiązków lub nadużycia uprawnień, nieprawidłowości w organizacji działalności podmiotu zbiorowego.

Surowe sankcje

Kary:

  • Kary pieniężne od 30 000 do 30 000 000 zł (do 60 000 000 zł m.in. w przypadku nie przeprowadzenia wewnętrznego postępowania wyjaśniającego).
  • Kara rozwiązania albo likwidacji podmiotu zbiorowego.

Pozostałe sankcje:

  • Konfiskata mienia – orzekana przeciwko podmiotowi zbiorowemu również wtedy, gdy ten nie ponosi odpowiedzialności za popełnione przestępstwo.
  • Zakaz promocji lub reklamy; zakaz prowadzenia działalności gospodarczej określonego rodzaju.
  • Zakaz korzystania z dotacji, subwencji i innych form wsparcia ze środków publicznych i pomocy organizacji międzynarodowych.
  • Zakaz ubiegania się o zamówienia publiczne.
  • Obowiązek zwrotu równowartości wsparcia finansowanego środkami publicznymi.
  • Obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia; nawiązka do 5 000 000 zł.
  • Możliwość zastosowania zarządu przymusowego w toku postępowania; stałe albo czasowe zamknięcie oddziału.

W czym możemy pomóc?

  • Przygotowanie i implementacja procedur wymaganych przez Ustawę, w tym wdrożenie systemu raportowania
    o nieprawidłowościach i mechanizmów reagowania.
  • Przeprowadzenie audytu obowiązujących procedur.
  • Przygotowanie kodeksu antykorupcyjnego obowiązującego w przedsiębiorstwie.
  • Przeprowadzanie odpowiednich szkoleń.
  • Przeprowadzanie wewnętrznych postępowań wyjaśniających.