Aktualnie w Polsce nie mamy instrumentów prawnych dla elastycznego ukształtowania ustroju przedsiębiorstwa rodzinnego po zakończeniu aktywności zawodowej przez przedsiębiorcę/nestora. Brak jest bowiem rozwiązań prawnych, które z jednej strony zapewniłyby utrzymanie kontroli nad firmą w rękach następców prawnych przedsiębiorcy i jednocześnie z drugiej strony pozwalałyby uniknąć angażowania się ich samych w dalsze bieżące prowadzenie przedsięwzięcia poprzednika.

Odpowiedzią na wyzwania związane z sukcesją w firmach rodzinnych jest powołanie nowego typu jednostki organizacyjnej, tj. fundacji rodzinnej. Kancelaria SK&S we współpracy z Instytutem Biznesu Rodzinnego jest współinicjatorem projektu legislacyjnego dotyczącego tego zagadnienia.

Fundacja rodzinna powinna stanowić oddzielną jednostkę organizacyjną, posiadającą osobowość prawną, powołaną w celu realizacji określonych zadań. Zadania te w szczególności obejmować będą bieżący zarząd majątkiem przekazanym przez fundatora jako pasywny inwestor przy zapewnieniu określonemu kręgowi beneficjentów ustalonej części zysku wypracowanego przez przedsiębiorstwa pozostające w zarządzie fundacji.

Postulatem projektodawców jest stworzenie w ramach funkcjonowania fundacji rodzinnych atrakcyjnych ram podatkowych, które skłonią fundatorów, nestorów (tj. przyszłych spadkodawców) do przekazywania zgromadzonego majątku swoim następcom, a także do inwestycji kapitału w Polsce.

Podobne rozwiązania prawne z powodzeniem stosowane są w takich państwach jak: Austria, Liechtenstein, Holandia czy Szwajcaria.

Przepisy przejściowe i dostosowujące

Z uwagi na odmienność regulacji dot. instytucji fundacji rodzinnej wymagane będzie wprowadzenie jej na podstawie ustawy szczególnej. Natomiast w zakresie nieuregulowanym ustawą o fundacjach rodzinnych, znajdą odpowiednie zastosowanie obowiązujące już przepisy o fundacjach charytatywnych.

Ustawa o fundacjach rodzinnych jako nowa regulacja będzie wymagała wprowadzenia zmian w szeregu ustaw szczególnych.

Założenia projektu ustawy

Istota proponowanych rozwiązań i cel projektowanej ustawy o fundacjach rodzinnych

Pomimo trendu wzrostowego, jedynie 8,1% następców przedsiębiorców deklaruje chęć dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. Stoi to w sprzeczności z założeniem dalszego funkcjonowania działalności firmy rodzinnej i pozostawieniem kontroli nad majątkiem i przedsiębiorstwem w kręgu sukcesorów (rodziny).

Z drugiej strony przedsiębiorstwa pozbawione dotychczasowych liderów, wymagają profesjonalnej kadry zarządzającej, której często następcy osoby zakładającej dane przedsiębiorstwo nie mają i nie wyrażają woli, aby to zmienić. Z punktu widzenia potencjału stałego rozwoju w interesie firmy jest dalsze niezakłócone funkcjonowanie, bez konieczności dzielenia i rozdrabniania dotychczasowej działalności pomiędzy następców prawnych założyciela firmy.

Wyzwaniem firm rodzinnych jest także wyważenie pomiędzy budowaniem marki przedsiębiorstwa w długofalowej perspektywie, a bieżącym zarządzaniem i dystrybucją zysku do uprawnionych. Często sporne interesy pomiędzy członkami rodziny powodują konflikty i udaremniają dalszy rozwój działalności. Dodatkowo z punktu widzenia przedsiębiorców istotnym czynnikiem podejmowanych działań jest dążenie do ograniczenia ryzyka nieudanej sukcesji w przedsiębiorstwie. Z perspektywy polskiej gospodarki istotnym czynnikiem wpływającym na jej rozwój jest z pewnością stworzenie korzystnych warunków prawnych i podatkowych dla trwałego budowania tradycji i rozpoznawalności polskich marek na rynku.

Zakres przewidywanej regulacji oraz zasadnicze kwestie wymagające uregulowania

  • Zakres działalności fundacji rodzinnej
  • Obowiązek rejestracji i osobowość prawna
  • Minimalna wartość majątku
  • Fundator
  • Beneficjent
  • Beneficjent Ostateczny
  • Organy fundacji rodzinnej
  • Opodatkowanie działalności fundacji rodzinnej
  • Zakończenie działalności fundacji rodzinnej